Αρχική ΘΕΜΑΤΑ Ελληνοϊταλικός πόλεμος 1940: Η δράση της ελληνικής αντικατασκοπείας

Ελληνοϊταλικός πόλεμος 1940: Η δράση της ελληνικής αντικατασκοπείας

132

Το Έπος του 1940 δεν γράφτηκε μόνο στα βουνά της Ηπείρου και της βορείου Ηπείρου αλλά και σε άλλα πεδία, όπως η πολιτική και η αντικατασκοπεία. Εμείς θα αναφερθούμε σήμερα στην αντικατασκοπεία και το παρασκήνιο που αναπτύχθηκε πριν από την 28η Οκτωβρίου 1940 αλλά και μετά και μέχρι την γερμανική εισβολή.

Η Πολιτική Υπηρεσία Κατασκοπείας και Αντικατασκοπείας την περίοδο 1936-1940, αποτελείτο από την Γενική Διεύθυνση Υπηρεσίας Αλλοδαπών, με διευθυντή τον συνταγματάρχη Ξένο και κατευθύνονταν από τον υφυπουργό Δημοσίας Ασφαλείας Κωνσταντίνο Μανιάδακη, άμεσο συνεργάτη του πρωθυπουργού Ιωάννη Μεταξά.

Η υπηρεσία αυτή, παρακολουθούσε στενά την προπαγάνδα των Ιταλών και των Γερμανών, αλλά και τη σχέση της χώρας γενικότερα με τους Άγγλους, λόγω της αυστηρής ουδετερότητας που είχε αποφασίσει να τηρήσει ο Ιωάννης Μεταξάς. Στο πλαίσιο αυτό γινόταν παρακολούθησεις ξένων που κινούνταν αλλά και ερχόντουσαν για εγκατάσταση στη Ελλάδα, ελέγχοντας το ενδεχόμενο να  ενεργούσαν κατασκοπεία, σε βάρος της χώρας.

Την υπηρεσία λοπόν της αντικατασκοπειας αποτελούσαν αξιωματικοί και υπαξιωματικοί της Αστυνομίας Πόλεων, της Χωροφυλακής, του Στρατού, της Αεροπορίας και του Ναυτικού. Υπήρχαν μάλιστα και ορισμένοι πολιτικοί υπάλληλοι του υπουργείου εξωτερικών, αλλά και άλλων υπουργείων, με δράση κυρίως στην Αττική αλλά και διενέργεια ελέγχων σε όλη τη χώρα.

Η προληπτική δράση της ελληνικής αντικατασκοπείας κατά πιθανών ξένων κατασκόπων, αποδείχθηκε ιδιαίτερα σημαντική την κρίσιμη ώρα, καθώς είχε ως στόχο σε πρώτη φάση να μπορέσει να αποτρέψει εγκαίρως προβοκατόρικες ενέργειες, που θα παραβίαζαν την ουδετερότητά της και θα την εξανάγκαζαν σε πολεμική εμπλοκή, ενώ εάν αυτή συνέβαινε, όπως και έγινε, να διέλυε τα κατασκοπικά δίκτυα που είχαν στηθεί από όλες τις εμπλεκόμενες εναντίον της χώρας πλευρές ή να τα χρησιμοποιούσε δίνοντας ψευδείς πληροφορίες στον εχθρό.

Παρά τα πενιχρά μέσα εκείνης της εποχής και δεδομένης της οικονομικής ύφεσης που αντιμετώπιζε η χώρα, ιδιαίτερα μετά την παγκόσμια κρίση του 1929, η οργάνωση και η λειτουργία αυτής της υπηρεσίας υπήρξε υποδειγματική και πολύ αποτελεσματική, όπως αποδείχτηκε.

Ας μεταφερθούμε όμως στη νύχτα της 28ης Οκτωβρίου του 1940, όταν ο Ιταλός πρέσβης κ. Γκράτσι επέδωσε ουσιαστικά την κύρηξη του πολέμου στην Ελλάδα, καθώς κανένας δεν θα μπορούσε, πλην ίσως του Μουσολίνι, να φανταστεί ότι ο Μεταξάς θα έκανε δεκτή την απαίτηση των Ιταλών να επιτραπεί η είσοδος του ιταλικού στρατού στην Ελλάδα.

Το ίδιο βράδυ, αμέσως  μετά την άρνηση του Έλληνα Πρωθυπουργού, η Υπηρεσίες Αλλοδαπών Αθηνών, Πειραιώς, Πατρών και Κέρκυρας, ενήργησαν αστραπιαία και συνέλαβαν ΟΛΟΥΣ ανεξαιρέτως τους Ιταλούς πράκτορες πληροφοριών, ΠΡΙΝ ακόμα ξημερώσει και τους συγκέντρωσαν, σε ειδικό στρατόπεδο. Να σημειωθεί ότι στην Πάτρα και την  Κέρκυρα, υπήρχαν μεγάλες Ιταλικές παροικίες, όπου πολλοί ήταν ενταγμένοι στο «φάτσιο ντ’ Ιτάλια» και ενεργούσαν κατασκοπεία υπέρ της Ιταλίας.

Η ελληνική υπηρεσία ήταν έτοιμη, έχοντας εντοπίσει όλους τους κατασκόπους του ιταλικού δικτύου κατασκοπείας, τους οποίους μάλιστα είχαν θέσει υπό διακριτική παρακολούθηση, ενώ σε περιπτώσεις που αφορούσαν την προσπάθεια υποκλοπής στρατιωτικών στοιχείων, τους είχαν δώσει έγγραφα που περιείχαν ψευδή στοιχεία για τις δυνάμεις του ελληνικού στρατού, για τις τοποθεσίες και το σχέδιο άμυνας, καθώς και για τις δυνατότητες επιστράτευσης, μέσω πρακτόρων που είχαν διυσδύσει  μέσα στα εχθρικά δίκτυα πληροφοριών.

Το εγχείρημα ήταν ιδιαίτερα μεγάλο καθώς την εποχή εκείνη στον Ευρωπαϊκό χώρο και ιδιαίτερα ένα και πλέον χρόνο μετά το ξέσπασμα του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, υπήρχεν ένα απέραντο δίκτυο κατασκόπων από όλες τις πλευρές.

Οι πληροφορίες που μπόρεσαν να συλλέξουν οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες ήταν τόσο έγκυρες , που δέκα ημέρες πριν κηρυχθεί ο ελληνοϊταλικός πόλεμος (28η Οκτωβρίου), είχαν ενημερώσει την κυβέρνηση με επίσημα αποδεικτικά έγγραφα, για την απόφαση της ιταλικής επίθεσης κατά της Ελλάδος, ακόμα και για το διάστημα το οποίο προσδιορίζονταν ανάμεσα στις 26 Οκτωβρίου και 1η Νοεμβριου. Ο Ιωάννης Μεταξάς και ελάχιστοι άμεσοι συνεργάτες του, γνώριζαν λοιπόν έγκαιρα τις προθέσεις του Μουσολίνι.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι λίγες ημέρες πριν την έναρξη του πολέμου οι υπηρεσίες της χώρας μας κατάφεραν να αφαιρέσουν από κατάλληλα σημεία το προπαγανδιστικό υλικό της Γερμανίας, της Ιταλίας και της Βουλγαρίας (βιβλία, φυλλάδια, έντυπα), ενώ σε κάποια περίπτωση αφαιρέθηκαν 500.000 σχετικά φυλλάδια από τη γερμανική πρεσβεία, χωρίς κανένας να μπορέσει να αντιληφθεί ότι αυτό έγινε από τις ελληνικές μυστικές υπηρεσίες.

Επίσης είχε καταστεί δυνατό να υποκλαπούν όλοι σχεδόν οι κρυπτογραφικοί κώδικες των Γερμανών και των Ιταλών. Έτσι οι κωδικοποιημένες επικοινωνίες τους, γινόντουσαν άμεσα αντιληπτές από τις Ελληνικές υπηρεσίες που γνώριζαν πλέον τα πάντα.

Ήταν τέτοια η οργάνωση των ελληνικών υπηρεσιών αλλά και η διείσδυση στις αντίπαλες υπηρεσίες κατασκοπίας που μέσα σε δυο ώρες από την κήρυξη του πολέμου από την Ιταλία, συνελήφθησαν όλα τα μέλη της ιταλικής κατασκοπείας και 1000 επιπλέον ύποπτοι Ιταλοί που βρισκόντουσαν στη χώρα μας, ενώ από το πρωί μέχρι την μεσημέρι της 6ης Απριλίου του 1941, όταν ξέσπασε η γερμανική επίθεση στα οχυρά της γραμμής Μεταξά, συνελήφθησαν όλα τα μέλη και των εννέα δικτύων της γερμανικής κατασκοπείας και προπαγάνδας, καθώς και όλοι οι Γερμανοί ύποπτοι, συνολικά 3.500 άτομα!

                                                 Η μπλόφα του στρατηγού Παπάγου

Οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες γνώριζαν ότι οι αντίστοιχες ιταλικές είχαν διεισδύσει πολύ καιρό πριν από την έναρξη του πολέμου στο Γενικό Επιτελείο Στρατού (Γ.Ε.Σ.), γεγονός που είχε μεταφερθεί στον Μεταξά αλλά και στον αρχιστράτηγο Παπάγο. Η παρακολούθηση των ατόμων που κατασκόπευαν τον ελληνικό στρατό και μάλιστα υψηλόβαθμων στο ελληνικό Γ.Ε.Σ., ήταν διακριτική με στόχο να νομίζουν ότι δεν έχουν γίνει αντιληπτοί και να συνεχίζουν να δίνουν έτσι στην ιταλική στρατιωτική και πολιτική ηγεσία, έγγραφα και πληροφορίες που ήταν φτιαγμένα ώστε να φαίνονται γνήσια, χωρίς όμως να έχουν τις σωστές πληροφορίες.

Ο Παπάγος μισή ώρα μετά την επίδοση του τελεσιγράφου στον Μεταξά καλεί έκτακτο πολεμικό συμβούλιο με όλους τους αρχηγούς όπλων και τους επιτελείς, γνωρίζοντας ότι κάποιοι θα μετέφεραν στην ιταλική αντικατασκοπεία τα όσα θα πει και ανακοινώνει για την έναρξη του πολέμου και το σχέδιο αμύνης .


«Λόγω υπεροπλίας του εχθρού η γραμμή αμύνης περιορίζεται στην περιοχή της Θεσσαλίας, Ολύμπου και στην κοιλάδα των Τεμπών». 


Μέσα στην αίθουσα όλοι πάγωσαν. Οι παριστάμενοι αξιωματικοί δεν περίμεναν το 1/3 της Ελλάδας και δη η Μακεδονία να παραδιδόταν στο έλεος των Ιταλών. Ο Παπάγος αμέσως μετά την ενημέρωση για τη νέα γραμμή άμυνας ζητά να εξέλθουν της αιθούσας όλοι οι αξιωματικοί, γραμματείς και στενογράφοι και ζητά να μείνουν μόνο οι αρχηγοί των τριών όπλων.

Απευθυνόμενος σε αυτούς τους τρεις ο Παπάγος τους είπε :


«Κύριοι αυτό που παρακολουθήσατε ήταν μια μπλόφα. Το πολεμικό συμβούλιο θα γίνει το βράδυ στην Σχολή Ευελπίδων, όπου θα προσέλθετε χωρίς υπηρεσιακά αυτοκίνητα και χωρίς διακριτικά, η απόφαση του έθνους είναι μία , ούτε μια σπιθαμή ελληνικής γης στον εχθρό.». 

Σχόλια Facebook